Categorie archief: Godsdienst

Onthoofd

De eerste lentezon, dus wandelschoenen aan. ’s Kijken of er nog iets nieuws te bewandelen valt. Een route langs de Egmonden: over grasdijken en duinen van Egmond aan zee, naar Egmond aan de Hoef naar Egmond Binnen. We komen langs de restanten van het kasteel van de Egmonds. Al heel vroeg begonnen de Egmonds met het opbouwen van macht en uiteindelijk mochten ze zich graaf noemen.
Samen met zijn collega uit Hoorn trok de graaf partij voor Willem van Oranje. Dat moesten ze met de dood bekopen: onthoofd. Ineens klapt er een schakelaar om in mijn hoofd. Onthoofd? Ja, onthoofd! We dreunden het op bij de geschiedenisles in het rijtje van “1600slagbijnieuwpoort”: 1568 Egmond en Hoorne te Brussel onthoofd. En zin die je het lekker deed in het rijtje, een echte jambe. Wat er feitelijke stond drong niet tot ons door. Onthoofden kenden we immers niet. Volgens oude prenten ging het simpel met de blanke sabel. Nu schuiven beelden van gemaskerde mannen en ter dood veroordeelden in oranje gewaden over die historische onthoofding heen.

Een uur later lopen we langs de Abdij van Egmond: buiten hangt een Christusbeeld. Ik herinner mij hoe mijn dochter, pakweg 6 jaar, op vakantie geschokt reageerde op alle kruisbeelden langs de Franse wegen. “Dat zouden ze niet moeten doen, want dat vinden kleine kinderen heel eng”, zei zij met een klein stemmetje. Zij zag het beeld nog zoals het was: een marteling. Maar na eeuwen van aanbidding kantelt het beeld van een marteling in een heilig ritueel. We wenden het hoofd niet af, krijgen geen braakneigingen, maar lopen er of onverschillig aan voorbij, of – als we gelovig zijn – slaan we een kruis, knielen we, of steken we een kaarsje aan.

IS onthooft ontvoerde mensen, in hun ogen ongelovigen. Met de blanke sabel. We gruwen ervan, wenden ons af, en knippen uit de filmpjes de ergste momenten. Hoe werkt dat in ons hoofd: twintig eeuwen aanbidden we een slachtoffer van een marteling en het martelwerktuig maken we symbool van onze religie. Veel gruwelijker kun je het eigenlijk niet bedenken.

Onze omgang met geweld en gruwelen is ambivalent. Van afgrijzen tot aanbidding. Kwestie van framen in hedendaags jargon. En is dat nu niet precies waarom het drama in Syrië, Irak, en nu ook Libië onoplosbaar is? Ieder framet zijn werkelijkheid. En een oplossing is er niet omdat de frames elkaar uitsluiten. Want de christelijke aanbidders van de marteldood van hun god zullen zich niet kunnen verplaatsen in de strijders van IS die met hun gruweldaden de eindtijd willen bespoedigen.

Misschien dat juist de geseculariseerde westerse wereld onmachtig staat tegenover het IS geweld: we hebben geen enkele affiniteit meer met gruweldaden die voortkomen uit een religieuze overtuiging. En dus ook geen enkel idee van de vasthoudendheid van religieuze fanaten.

We kopen een paar tripels bij de abdij en gaan weer op huis aan. Het is een mooie dag geweest.